เรื่องราวความเป็นไทย THAINESS

 

ความเป็นชาติไทย (Thainess) คือสิ่งที่บ่งบอกถึงตัวตนของคนในชาติไทย สะท้อนผ่านบุคลิก วิถีชีวิต ศิลปวัฒนธรรม ขนบธรรมเนียมประเพณีของแต่ละชุมชน ที่มีรากเหง้า มีประวัติศาสตร์ มีความเจริญรุ่งเรือง สั่งสมสืบทอดและส่งต่อกันมา หล่อหลอมรวมเป็นอาณาจักรสยาม และยังคงความเป็นเอกลักษณ์ของชาติไทย (Thai Identity) มีลักษณะเฉพาะที่โดดเด่น เกิดการยอมรับร่วมกัน สร้างความภาคภูมิใจ ความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันจนถึงปัจจุบัน นอกจากนี้ทางราชการยังกำหนดให้สิ่งของหรือวัตถุ หรือภาพลักษณ์ที่เป็นรูปธรรม ให้เป็นสัญลักษณ์ของชาติไทย (Thai symbols) หรือตัวแทนอย่างเป็นทางการของประเทศไทย เพื่อคงคุณค่าความเป็นชาติไทย (Thainess) นับเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมที่บ่งบอกตัวตนของความเป็นไทยไว้ให้ยั่งยืน 
โดยจะนำเสนอเรื่องราวที่หลากหลายของความเป็นไทย ไม่ว่าจะเป็น

Learning City
“เมืองแห่งการเรียนรู้” อาจเป็นลักษณะ “เทศบาลแห่งการเรียนรู้” (Learning Municipality) “หมู่บ้านแห่งการเรียนรู้” (Learning Village) “เมืองแห่งการเรียนรู้” (Learning Town) หรือ “ชุมชนแห่งการเรียนรู้” (Learning Community) ก็ได้ เพราะ “เมือง” มีบทบาทสำคัญในการสนับสนุนการศึกษา และการเรียนรู้ตลอดชีวิต รวมถึงสามารถช่วยให้บรรลุเป้าหมายแห่งการพัฒนาได้อย่างยั่งยืนใน 3 มิติ คือ

1. การสร้างสรรค์สังคม

2. การพัฒนาเศรษฐกิจ

3. การรักษาสิ่งแวดล้อม

เครือข่ายเมืองแห่งการเรียนรู้ประเทศไทยเป็นกลไกกลางในการประสานงานวิชาการและดึงความร่วมมือจากภาคีเครือข่ายสำคัญระดับชาติและนานาชาติ อาทิ บพท. กสศ. OKMD TK PARK UNESCO Bangkok, สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา และ กระทรวงศึกษาธิการ

Creative Cities Network

นำเสนอเรื่องราวความหลากหลายทางวัฒนธรรม ตลอดจนการพัฒนาทางเศรษฐกิจและสังคมในประเทศไทย รวม 9 เมือง โดยมีประชาชนเป็นศูนย์กลาง นโยบายการพัฒนาผ่านมิติทางวัฒนธรรมและความคิดสร้างสรรค์นี้นำมาซึ่งโครงการ ‘เครือข่ายเมืองสร้างสรรค์ของยูเนสโก’ (UNESCO Creative Cities Network หรือ UCCN) 

World Heritage
เป็นอีกหัวใจสำคัญในพื้นที่ทรงคุณค่าในแหล่งต่างๆ ที่ได้รับการอนุรักษ์และรับรองความสำคัญระดับโลกในด้านประวัติศาสตร์และระบบนิเวศน์ ทั้งมรดกโลกทางวัฒนธรรม (Cultural Heritage) รวม 5 แห่ง และมรดกโลกทางธรรมชาติ (Natural Heritage) อีก 3 แห่ง

Global Geopark
อุทยานธรณีโลก เป็นอีกขอบเขตพื้นที่ที่ประกอบด้วยแหล่งที่มีคุณค่าทั้งด้านธรณีวิทยา โบราณคดี นิเวศวิทยา และวัฒนธรรม ผ่านการบริหารจัดการแบบองค์รวมระหว่างการอนุรักษ์ การให้ความรู้ การศึกษาวิจัย และการพัฒนาสังคมและเศรษฐกิจอย่างยั่งยืน ภายใต้การจัดการอย่างมีส่วมร่วมทั้งภาครัฐ ท้องถิ่น และชุมชน ร่วมกันเรียงร้อยเชื่อมโยงความสัมพันธ์ด้านต่างๆ ให้ทุกคนต่างเห็นความสำคัญของมรดกทางธรณีวิทยาผ่านการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ มี 2 แห่ง

Thai Symbol ความเป็นชาติไทย (Thainess)
สัญลักษณ์ของชาติไทย (Thai symbols): คือ สิ่งของหรือวัตถุ หรือภาพลักษณ์ที่เป็นรูปธรรม ที่ถูกกำหนดขึ้นให้เป็นตัวแทนอย่างเป็นทางการ สื่อถึงเอกลักษณ์อีกที เพื่อแสดงถึงความเป็นชาติไทย เช่น ธงชาติไทย, ตราแผ่นดิน (พระครุฑพ่าห์), ช้างไทย, ดอกราชพฤกษ์, ศาลาไทย

เอกลักษณ์ของชาติไทย (Thai Identity)
คือมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมที่มีรากเหง้า มีประวัติศาสตร์ มีความเจริญรุ่งเรือง สั่งสมสืบทอดและส่งต่อกันมา บ่งบอกถึงบุคลิก วิถีชีวิต หรือนิสัยร่วมที่สะท้อนถึงตัวตนในแต่ละชุมชน(ไม่ว่าเล็กหรือใหญ่) ที่คงไว้ซึ่งความดีงาม สะท้อนผ่านขนบธรรมเนียม ความเชื่อ ศิลปวัฒนธรรมและประเพณี เช่น รอยยิ้ม, การทักทาย, การไหว้, อักษรไทยและภาษา, อาหารไทย, โขน, โนรา, มวยไทย, ประเพณีสงกรานต์, ประเพณีลอยกระทง, การแต่งกายชุดไทย, ตำนานความเชื่อ, สถาปัตยกรรมไทยต่าง ๆ (ลวดลายไทย วัด สิ่งก่อสร้างทางพุทธศาสนา) เป็นต้น บางรายการทางราชการยังกำหนดให้สิ่งของหรือวัตถุหรือภาพลักษณ์ที่แสดงถึงเอกลักษณ์ในภาพรวมของประเทศไทย ให้เป็นสัญลักษณ์ของชาติไทย (Thai symbols) หรือตัวแทนอย่างเป็นทางการของประเทศไทย

Intangible Cultural Heritage
มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ระดับมนุษยชาติ (ICH) ของไทยที่ได้รับการขึ้นทะเบียนโดย UNESCO ได้แก่ โขน (2561), นวดไทย (2562), โนรา (2564), สงกรานต์ (2566) ต้มยำกุ้ง (2567) และเคบายา(2567) ซึ่งถือเป็นต้นทุนทางวัฒนธรรมที่สำคัญในการสร้างความสัมพันธ์ ความเข้าใจ และสันติภาพ ภูมิปัญญาเหล่านี้ไม่ใช่แค่การแสดงหรือประเพณี แต่เป็นองค์ความรู้ที่แสดงถึงวิถีชีวิต ความเชื่อ และการสร้างความสมดุลระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติ ซึ่งได้รับการยอมรับในระดับสากล

เรียนรู้เพิ่มเติม

หมายเหตุ อยู่ระหว่างการดำเนินการจัดทำ